Nagłośnienie - europejski standard w hotelu

Dobry hotel, to hotel o podwyższonych standardach. Jednym z elementów wchodzących w zakres owych standardów, jest dziś nagłośnienie. Wszystko to po to, by uatrakcyjnić, a jednocześnie umilić wypoczynek hotelowym gościom.

Źródło: freeimages.com

Reaper ABC. Instalowanie skórek

Spójrzmy prawdzie w oczy: co by nie mówić dobrego o programie firmy Cockos, Reaper nie jest zbyt piękny (nawet w najnowszej wersji 3) i niestety co ważniejsze nie jest też do końca czytelny. Być może jest to kwestia gustu i niektórzy pewnie się ze mną nie zgodzą (jeśli jesteś jedną z takich osób, nie czytaj tego posta, szkoda czasu), ale uważam że oryginalna skórka (default theme) Reapera 3 nie jest idealna. Na szczęście jest na to prosty sposób. W kilka minut możemy sprawić, by nasz poczciwy żniwiarz wyglądał na przykład tak:

Rys. 1 Cockos Reaper 3 z ustawioną skórką Limeflavour Khaki. Opracowanie własne

Dźwięk i fale dźwiękowe cz. 2

Oto druga, myślę że ciekawsza część rozważań na temat dźwięku i fal dźwiękowych. Część pierwsza dostępna jest tutaj.

Przejdźmy teraz do zagadnienia fali dźwiękowej na komputerze. W domenie cyfrowej, dźwięk przechowywany jest pod postacią próbek. W przypadku popularnej częstotliwości próbkowania 44,1 kHz oraz rozdzielczości 16 bit, próbek takich jest 44 100 dla każdej sekundy nagrania. Ponadto każda próbka może mieć jedną z 65 536 (2¹⁶) wartości.

Przykładowo pół-sekundowy fragment fali sinusoidalnej wygląda następująco:

Rys.1. Fala sinusoidalna 125Hz (ok. 0,5 sekundy) w programie Reaper, . Opracowanie własne.

 

Po przybliżeniu zobaczymy coś takiego:

Rys. 2. Kilkadziesiąt pierwszych próbek fali 125Hz w programie Reaper. Opracowanie własne.

Dźwięk i fale dźwiękowe cz. 1

Pewnie większość z nas spotkała się z falą sinusoidalną w odniesieniu do dźwięku. Ale jaki związek ma ta funkcja trygonometryczna z rozchodzeniem się dźwięku w praktyce? Czy do ucha trafiają nam jakieś falisto-kształtne zawirowania powietrza? Jak to możliwe, że fala dźwiękowa może mieć długość nawet 17 metrów, a mimo to jesteśmy w stanie ją usłyszeć w pomieszczeniach o znacznie mniejszych wymiarach? Czy istnieje jakiś związek ciśnienia akustycznego z ciśnieniem atmosferycznym? Po zapoznaniu się z kilkoma podstawowymi terminami związanymi z dźwiękiem będziemy w stanie z łatwością odpowiedzieć na te oraz kilka innych pytań.

Dodawanie decybeli

Wiele osób zadaje pytania o dodawanie decybeli. Wątpliwości są zrozumiałe i rodzą się jak tylko zaczniemy zastanawiać się nad problemem. Przykładowo poziom ciśnienia akustycznego cichego wiatraka 12 cm pracującego w komputerze wynosi 21 dB. Czy to znaczy, że siedem takich wiatraków da nam poziom 147 dB, co rozsadzi nam uszy? Każdy odpowie na zdrowy rozsądek, że oczywiście nie. Dlaczego tak nie jest i jak w takim razie sumować decybele wytłumaczę w tym bardzo krótkim poście.



Decybele (mówimy oczywiście o dB SPL, o których  pisałem tutaj) nie dają się dodawać w taki sposób jak jesteśmy do tego przyzwyczajeni, ponieważ jak wiemy oparte są o skalę logarytmiczną. Dlatego 60 dB + 60 dB nie równa się 120 dB. Ponieważ dodawanie decybeli jest na tyle skomplikowane (przynajmniej w porównaniu do zwykłego dodawania), że bez potęgowania i logarytmowania się nie obejdzie; przygotowałem prosty kalkulator, który zrobi to za nas.

Kalkulator oparty jest o wzór, za pomocą którego należy sumować decybele:

 Wzór na łączny poziom ciśnienia akustycznego,  na podstawie F. Alton Everest, „Podręcznik akustyki”, Sonia Draga 2003, str. 61

Gdzie:
Li - i-ty poziom ciśnienia w dB
n - liczba sumowanych źródeł

Decybele a głośność

W jednym z pierwszych postów starałem się wytłumaczyć czym jest decybel. Jeżeli ktoś nie jest jeszcze zaznajomiony z jego definicją, polecam lekturę wspomnianego artykułu. Pomocny w interpretacji wykresów może okazać się post o podziałce logarytmicznej. Jeżeli zrozumiemy decybele (co wcale nie jest tak trudne jak się wydaje), prędzej czy później (lepiej prędzej) należy zdać sobie sprawę z tego, że poziom ciśnienia akustycznego podany w dB SPL nie jest jednoznaczny z tym jak głośno dźwięk słyszymy. 

Czym jest głośność?

Najprościej mówiąc głośność pozwala uszeregować dźwięki od najcichszych do najbardziej donośnych. Jest to cecha wrażeniowa (psychologiczna) i nie możemy jej podać w jednostkach fizycznych takich jak np. Pascal (a więc również dB SPL; 0dB= 20 μPa).

Głośność a częstotliwość

Człowiek jak już wiemy zaczyna słyszeć dźwięki od pewnego poziomu ciśnienia akustycznego (przyjęło się, że 0dB to20 μPa). Okazuje się, że wraz ze zmianą częstotliwości dźwięku, próg ten zmienia się. Co to oznacza? Na podstawie badań przeprowadzonych przez Fletchera i Munsona (opublikowanych już w roku 1933) wyznaczone zostały linie jednakowego poziomu głośności. Wynika z nich, że dźwięk o częstotliwości 4 kHz o poziomie ciśnienia akustycznego np. 94 dB SPL (1 Pa) nie jest postrzegany tak samo głośny jak np. dźwięk 150 Hz o identycznym poziomie ciśnienia akustycznego 94 dB SPL (1 Pa). Podobne badania przeprowadziło wielu innych badaczy, min. Robinson i Dadson (1956 r.), których wyniki zostały przyjęte jako norma ISO 226 (z pewnymi zmianami przyjęta jako ISO 226:2003 obowiązuje obecnie). Przyjrzyjmy się poniższemu wykresowi.

Nowy projekt w Cubase

Aby utworzyć nowy projekt należy wybrać File > New Project, lub wcisnąć kombinację klawiszy Ctrl + N 

Pojawi się okno Project Assistant (Cubase 5), pozwalając nam na wybranie odpowiadającej nam opcji.

W ustawieniach ogólnych (General Preferences) dotyczących zachowania się Cubase przy starcie (On Startup), możemy wybrać w jaki sposób program ma nas przywitać po uruchomieniu się.

Fukncja Auto Save w Cubase.

Funkcja Auto Save znajduje się w ustawieniach ogólnych (File > Preferences > General)

Zaleca się zaznaczenie funkcji Auto Save. Jest to sposób na zabezpieczenie się przed utratą zmian w naszym projekcie w przypadku awarii komputera (nieoczekiwany restart).

Ustaweiania audio w Cubase (VST Audio System)

Na początku pracy z programem podobnie jak w przypadku MIDI, dobrze jest skonfigurować ustawienia urządzenia audio.

Najważniejszą kwestią jest wybranie odpowiedniego sterownika karty dźwiękowej. Jeżeli tylko posiadana przez nas karta obsługuje sterowniki ASIO, wybieramy właśnie je. Aby tego dokonać przechodzimy do odpowiedniej zakładki, klikając kolejno Devices > Device Setup > VST Audio System.

Zdalne sterowanie Cubase za pomocą kontrolera MIDI

Jeżeli jesteś posiadaczem sterownika MIDI lub klawiatury MIDI wyposażonej w dodatkowe pokrętła czy suwaki, w łatwy sposób można wykorzystać je do wygodnej obsługi programów DAW. Poniżej przedstawiam porady jak skonfigurować kontroler do pracy z popularnym programem Cubase. Porady mogą również być użyteczne dla użytkowników innych DAWów, gdyż w każdym z nich w bardzo podobny sposób można skonfigurować ustawienia umożliwiające zdalną kontrolę nad programem.

Z menu Device, wybieramy Device Setup

Instrukcja obsługi Cubase

Wiele osób pyta o instrukcję obsługi do Cubase. O ile nie ma żadnej (oficjalnej) instrukcji w języku polskim, to instrukcja w języku angielskim jest do pobrania za darmo ze strony producenta. Aby ułatwić odnalezienie instrukcji do odpowiednich wersji programu, przygotowałem linki do poszczególnych plików.

Poniżej znajdziemy instrukcje do następujących wersji:

• Cubase SX3, SL3, SE3

• Cubase 4, 4 Studio, 4 Essential, 4 LE, 4 AI

• Cubase 5, 5 Studio, 5 Essential, 5 LE, 5 AI

Wszystkie linki prowadzą do wersji angielskich. Zainteresowanych wersjami niemieckimi i francuskimi, odsyłam do strony producenta. Można z niej ściągnąć instrukcje do dowolnych wersji Cubase, a także do innych programów firmy Steinberg.

Cubase 3 SX oraz 3 SL 

Książki o realizacji nagrań

Przyjrzyjmy się książkom o realizacji dźwięku, nagrań, cyfrowym przetwarzaniu dźwięku i obsłudze programów do edycji nagrań. Jest tego trochę, ale nie wszystko warto kupować. Na co na pewno nie chcemy wydawać pieniędzy, a co musimy za wszelką cenę zdobyć? Co znowu możemy kupić gdy będziemy mieli trochę zbędnej gotówki? Odpowiedź na te pytania znajdują się w poniższym przeglądzie.

1. Książki o realizacji nagrań

Podstawy nagłośnienia i realizacji nagrań

Jak zainstalować klawiaturę sterującą CME UF6 pod Windows 7 (lub Vista) 32bit

Jeżeli posiadasz klawiaturę sterującą MIDI CME UF6, chcąc podłączyć ją przez USB w systemach Windows 7 i Vista pojawi się problem. Otóż sterowniki dostarczane przez producenta działają tylko pod Windows XP. Niestety do tej pory nie doczekaliśmy się oficjalnego zaktualizowanego sterownika, który działałby w nowszych wersjach systemu. Na szczęście znalazł się ktoś, kto zmodyfikował oryginalne sterowniki pod Windows XP, tak aby działały również pod Windows 7 i Vistą.

Klawiatura komputerowa jako sterownik MIDI

Klawiatura komputerowa nie jest w stanie zastąpić całkowicie prawdziwej klawiatury sterującej MIDI, ale do niektórych zastosowań może okazać się wystarczająca. Przykładowo doskonale spełni swoją rolę jako prosty pad perkusyjny. Aby móc wysyłać komunikaty MIDI za pomocą klawiatury, potrzebne są nam dwie rzeczy. Po pierwsze sterownik MIDI odpowiedzialny za stworzenie wirtualnych kanałów MIDI, którymi możemy dowolnie prowadzić komunikaty. Po drugie program zamieniający rozkazy wysyłane przez klawisze na komunikaty MIDI.

Latencja i sterowniki ASIO

Jeżeli zaczęliśmy zajmować się home-recordingiem szybko okaże się, że zintegrowana z płytą główna karta dźwiękowa jest niewystarczająca. Podstawowe powody, dla których musimy poważnie rozważyć zakup dedykowanej karty dźwiękowej, to kiepska jakość przetworników analogowo cyfrowych (AC) i cyfrowo analogowych (CA) oraz wysoka latencja konstrukcji zintegrowanych. Kiepskie przetworniki AC szybko dadzą się we znaki przy próbie zarejestrowania jakiegokolwiek materiału z zewnętrznych źródeł np. gitary czy klawiszy - dźwięk będzie mało dynamiczny, zniekształcony i mocno zaszumiony. Wysoka latencja, uniemożliwi nam całkowicie wykorzystywanie komputera jako procesora dźwięku do pracy w czasie rzeczywistym. Granie na gitarze przy pomocy programów typu Guitar Rig (emulacja wzmacniaczy i efektów gitarowych) lub wykorzystywanie wtyczek VSTi przy współpracy z klawiaturami sterującymi MIDI okażą się niemożliwe. Najprościej mówiąc, latencja to …

ASIO, Steinberg Media Technologies GmbH

Ujemne decybele, czyli dBu, dBV i cała reszta

W artykule Czym jest decybel napisałem, że nie może być ujemnych decybeli. W kontekście rozważanych tam decybeli (dB SPL), rzeczywiście nie używamy wartości ujemnych. A jednak okazuje się, że w pewnych sytuacjach (nierzadko występujących) używamy decybeli ujemnych. Być może ktoś spotkał się z ujemną skalą bądź na amplitunerze (wzmacniaczu), bądź w ustawieniach karty dźwiękowej na komputerze albo może w mikserze/konsolecie. Co ciekawe na podanych skalach, może w ogóle nie być wartości dodatnich – mogą kończyć się na zerze (dBFS). Nie jest to żadna pomyłka, wszystko jest w porządku, spieszę wyjaśnić o co w tym wszystkim chodzi.

Podziałka logarytmiczna, czyli jak czytać wykres charakterystyki mikrofonów, głośników itd.

Przedstawienie na wykresie zależności czegokolwiek od częstotliwości dźwięku wymaga zastosowania podziałki logarytmicznej. A że w akustyce 99% rzeczy zależy od częstotliwości dźwięku okazuje się, że możemy mieć z nią do czynienia dość często.

Poniżej widnieje układ współrzędnych z zastosowaniem dwóch różnych podziałek: logarytmicznej i liniowej:

Schematy połączeń symetrycznych XLR i TRS (Jack)

Najczęściej spotykanym złączem do przesyłania sygnału symetrycznego (balanced) jest XLR (Cannon) oraz TRS (Jack). Schematy kabli XLR - XLR oraz TRS - TRS są bardzo proste. Podobnie połączenia XLR - TRS, najważniejsze żeby pamiętać gdzie lutuje się masę.

W XLR-ach zawsze dajemy masę na pin 1, natomiast na pinach 2 i 3 lutujemy żyły (sygnały) bez znaczenia którą na drugi, a którą na trzeci pin, z tym że po obydwu stronach kabla musimy się trzymać tego samego lutowania. Tzn np. jeżeli żyły mają izolację niebieską i czerwoną, to niebieską dajemy na pin 2 po obydwu stronach, a czerwoną na pin 3 po obydwu stronach.

Z TRSami jest podobnie. Ekran (masa) zawsze idzie na rękaw (Sleeve), a sygnały na czubek (Tip) i pierścień (Ring). Również tutaj musimy trzymać się jednakowego lutowania żył po obu stronach. Jeżeli z jednej strony zamienimy np. niebieską żyłę z czerwoną, to kabel taki w zastosowaniu jako kabel stereo będzie nam zamieniał kanał lewy z prawym (czasami pożądane zjawisko, ale tylko stosowane świadomie).

Schematy połączeń symetrycznych XLR - XLR, TRS - TRS i XLR - TRS

Czym jest decybel?

Liczenie w systemie dziesiętnym jest dla nas czymś tak naturalnym, ze nie wyobrażamy sobie posługiwania się na co dzień innym systemem (dwójkowym, szesnastkowym lub innym). Tak samo naturalne wydaje nam się mierzenie odległości w metrach i jego pochodnych (kilometr, milimetr itd.), a na hasło pomiaru temperatury od razu przychodzi nam na myśl skala Celsjusza.

A co z głośnością dźwięków? Pewnie wielu osobom na myśl przychodzi decybel. Ale czym on właściwie jest?

Kable symetryczne i niesymetryczne

Chociaż większość kabli do przenoszenia sygnałów dźwiękowych, to kable porządnie ekranowane, to mimo wszystko na dłuższych połączeniach i tak sygnał zostanie wzbogacony o pewne zniekształcenia. Przesyłanie sygnału za pomocą połączeń symetrycznych (balanced) to sposób na zminimalizowanie zakłóceń dostających się do kabla. Specyficzne wykorzystanie fizycznych własności fali pozwala na stosowanie bardzo długich połączeń praktycznie bez utraty jakości dźwięku. W studiach radiowych lub telewizyjnych wykorzystuje się połączenia o długości nawet 100m i większych. Aby móc wykorzystać kable symetryczne, sprzęt z którym pracujemy (karta dźwiękowa, wzmacniacz itd.) musi obsługiwać połączenia symetryczne.